In Warmoesstraat, the gay leather scene made its appearance at the end of the 1950s with hotel Tiemersma, from where the famous leather bar Argos was opened in 1965. Also at this street was the travesty bar Oporto, which around the mid-1960s was known as Madame Arthur.
Since the 1960s, gay and leather bars like The Eagle, Club Jaecques and hotel/bar Stablemaster opened at Warmoesstraat. From 1987 to 2010 there was also a disco called Cockring, which was briefly continued under the names Fuxxx and The Warehouse.
De eerste homozaak in de Warmoesstraat was café Rheinland van ome Henk ten Brink dat van 1933 tot 1936 op nummer 77 gevestigd was. De zaak stond ook bekend als de "dubbeltjesbar" omdat een pilsje er 10 cent kostte. Nadien had ome Henk een nieuw homocafé onder de naam Populair aan het Singel 536.
Begin van de leercultuur
De Amsterdamse leercultuur begon medio jaren vijftig in het aanvankelijk illegale hotelletje dat Sako Jan Tiemersma in de Warmoesstraat 22 runde. Hoewel tamelijk aftands werd het onder de naam Argos Pension de eerste locatie op het Europese vasteland die leerjongens van heinde en verre aantrok.
Als dependence van het pension werd in 1965 de kleine
Argos Bar geopend in de nabijgelegen Heintje Hoeksteeg. Dit zaakje werd overgenomen door Kees Raadschelders, die de bar in 1979 verplaatste naar een groter pand aan de Warmoessstraat 95. Het Argos Pension was in 1977 op last van de brandweer gesloten.
De Argos Bar aan de Heintje Hoeksteeg 15, hier in 1975
Photo: Gerard Dukker/Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Alternatieve zaken
In de Madame Arthur aan de Warmoesstraat 131 konden mannen since 1961 in drag optreden - dit naar het voorbeeld van een
gelijknamige zaak die van 1961 t/m 1973 aan de Korte Leidsedwarsstraat 45 zat en waar professionele travestie-optredens voor heteropubliek plaatsvonden.
De Madame Arthur in de Warmoesstraat maakte in 1965 plaats voor travestiebar
Oporto, die ca. 1980 opnieuw werd omgedoopt tot
Madame Arthur. Deze zaak, waar onder meer transpionier
Aaïcha Bergamin optrad, verdween uiteindelijk rond 1989.
Een andere alternatieve zaak was café
Casa Maria aan de Warmoesstraat 60, waar van 1972 tot 2006 een heel gemengd en met name ook Mediterraans en Caribisch publiek welkom was.
Café Casa Maria in de Warmoesstraat, hier in 1986
Photo: Ino Roël/Stadsarchief Amsterdam
Nieuwe leerzaken
Rond 1970 bevonden zich in de Warmoesstraat ook twee zaken die waarschijnlijk wat meer reguliere homokroegjes waren, namelijk de Top Hit op nummer 51 en de Moulin Rouge op nummer 77.
In 1979 opende
Paul Wierks aan de Warmoesstraat 86 een leerbar onder de naam
The Eagle, waarvan de naam
ontleend was aan de beroemde leerbar The Eagle's Nest in New York. Ca. 1981 volgde op nummer 93 een nieuwe leerbar onder de naam
Club Jaecques die rond het jaar 2000 zijn deuren sloot.
Club Jaecques in de Warmoesstraat, hier ca. 1995
Photo: Gay Krant/Spartacus City Guide Amsterdam 1997
Leerzaken elders
Ook elders in Amsterdam waren er zaken voor leerliefhebbers. Zo bevond zich vanaf 1970 aan de Elandsgracht 29 de
LL Club, van waaruit tot 1986 maandelijkse
leer en SM-feesten georganiseerd werden.
Rond 1974 werd ook café
De Goede Kant along the Amstel een leerbar, die in 1981 werd omgedoopt tot
Company.
In 1979 opende aan de Nieuwezijds Voorburgwal 101 de
Wells Fargo Saloon en aan de Kerkstraat 4 de
Spijker Bar. Een paar jaar later kregen leermannen met de
Steps aan de Koggestraat 4-6 ook een eigen discotheek, die echter in 1987 al weer sloot.
Medio jaren tachtig volgden bij de Nieuwezijds Kolk de nog steeds bestaande cruisebars
The Web en
The Cuckoo's Nest. Van 1996 tot begin 2006 vonden bovendien populaire tweemaandelijkse
leerfeesten plaats in het COC-gebouw aan de Rozenstraat 14.
Saloon-hotel Stablemaster in de Warmoesstraat, hier in 2005
Photo: Martin Alberts/Stadsarchief Amsterdam
Medio jaren negentig
In 1994 verplaatste Paul Wierks The Eagle naar de Warmoesstraat 90 en doopte de bar op het oude adres om tot
Dirty Dicks. In hetzelfde jaar was op nummer 23 de westernbar annex hotel
Stablemaster geopend en op nummer 89 de leerwinkel Mr. B.
In 1996 volgde op nummer 51 nog de kleurrijke restaurant-bar
Getto en later dat jaar organiseerde Martijn Bakker, eigenaar van leerwinkel
RoB, de eerste Amsterdamse
Leather Pride, met uiteenlopende activiteiten in de verschillende leer- en cruisebars van de stad.
Homodiscotheek Cockring in de Warmoesstraat, hier in 2008
Photo: Martin Alberts/Stadsarchief Amsterdam
Teruggang van de leerzaken
Ondertussen bevond zich since 1987 aan de Warmoesstraat 96 discotheek
Cockring, die in 2010 na een drugsinval gesloten werd. In 2011 werd de zaak, zonder de darkroom, heropend onder de naam club
Fuxxx, maar die werd in 2013 al weer omgebouwd tot
The Warehouse, die in 2016 dicht ging.
In 2015 was na 50 jaar ook de roemruchte leerbar
Argos al gesloten. Nadien geraakte de Warmoesstraat in de greep van het massatoerisme en verdwenen steeds meer homozaken. Zo
verhuisde de leerwinkel van Mr. B in 2018 naar de Prinsengracht en ging eind 2019 ook restaurant-bar Getto dicht.
De voormalige leerwinkel van Mr. B in de Warmoesstraat (1994-2018)
Photo via Wikimedia Commons
Bronnen:
-
Spartacus International Gay Guide, Berlin 1975, 1988 en 1991.
- Paul Verstraeten, & Erik Marcus,
Amsterdam in je kontzak, een homo-stadsgids, Amsterdam 1984.
- Gert Hekma e.a.,
De roze rand van donker Amsterdam, De opkomst van een homoseksuele kroegcultuur 1930-1970, Amsterdam 1992.
- Advertenties in de collectie
Amsterdam Gay & Lesbian Nightlife op Historypin.org.